تسمه پروانه چیست و چه زمانی باید تعویض شود :

 


دینام چیست؟


برای شروع مقاله تسمه پروانه چیست و چه زمانی باید تعویض شود از دینام خودرو شروع می‌کنیم. قطعا تا به حال به کرات نام دینام به گوشتان خورده است ولیکن وظیفه این تجهیزی که از قضا نقش خطیری نیز بر عهده دارد چیست؟ دینام که در اصطلاح به آن آلترناتور (Alternator) نیز گفته می‌شود در واقع یک ژنراتور برق جریان مستقیم (DC) بوده و وظیفه تبدیل انرژی مکانیکی به انرژی الکتریکی را بر عهده دارد. دینام به عنوان تجهیز تولید انرژی الکتریکی، منبع شارژ باتری بوده و هرگونه اختلال در عملکرد آن، شارژ ناکافی باتری را در پی خواهد داشت.

 


نحوه عملکرد دینام :


جهت تولید انرژی الکتریکی در ژنراتورها، باید یک منبع توان مکانیکی وجود داشته باشد. به عنوان مثال منبع توان مکانیکی در ژنراتورهای نیروگاه‌ها، توربین‌های بخار هستند. احتمالا حدس زده‌اید که منبع توان مکانیکی در خودرو جهت به کار انداختن دینام، موتور خودرو است. دینام با استفاده از یک تسمه به موتور وصل شده و از این طریق، انرژی جنبشی لازم برای دینام را تامین می‌نماید. این تسمه تحت عنوان تسمه دینام، مشهور است.

 

تسمه چیست؟


تسمه (Belt) در حالت کلی یک حلقه از ماده‌ای انعطاف‌پذیر نظیر چرم، لاستیک، پلیمر و … است که جهت ارتباط بین دو شفت دوار استفاده شده و در واقع به نحوی پیوند مکانیکی بین دو شفت را به وجود می‌آورد. شایان ذکر است که تسمه‌ها یکی از رایج‌ترین و ارزان‌ترین روش‌های انتقال قدرت بین دو شفت هستند.

 


تسمه دینام :


خودروهای با موتور احتراق دارای تسمه‌های متنوعی هستند که وظیفه این تسمه‌ها انتقال انرژی جنبشی تولیدی موتور به سایر قطعات و تجهیزات است. تسمه تایم و تسمه دینام را می‌توان مهم‌ترین تسمه‌های خودرو برشمرد که در خودروهای امروزی نیز فقط با همین دو تسمه سروکار داریم. تسمه دینام که با نام تسمه پروانه نیز شناخته می‌شود در ارتباط با موتور بوده و با روشن شدن موتور نیز شروع به کار نموده و دینام را به چرخش وادار می‌کند.

 


شکل ظاهری تسمه دینام :

 

تسمه‌ها در حالت کلی بر اساس شکل ظاهری خود به صورت ذیل تقسیم‌بندی می‌شوند:

تسمه‌های تخت
تسمه‎‌های گرد
تسمه‌های V شکل
تسمه‌های چند شیار
تسمه‌های دندانه‌دار یا تایمینگ
تسمه دینام از نوع V شکل بوده و دلیل نامگذاری به V شکل نیز به خاطر شکل ظاهری آن است که همانند V انگلیسی است؛ از همین روی تسمه دینام را V-belt نیز می‌نامند.

 


علائم خرابی تسمه پروانه :

 

عدم شارژ کامل باتری گفتیم که دینام با دریافت انرژی جنبشی از طریق این تسمه، انرژی الکتریکی لازم جهت شارژ باتری را فراهم می‌نماید لذا هر گونه اختلال در عملکرد تسمه دینام، شارژ ناکافی باتری را در پی خواهد داشت. واضح است که این امر می‌تواند منجر به تخلیه زودتر باتری شده و مشکلات جدی را برای شما در پی داشته باشد. در این موارد، امکان روشن شدن چراغ باتری نیز وجود دارد که نشان از عدم شارژ آن دارد.


بالا رفتن دمای موتور :


تسمه پروانه علاوه بر چرخاندن دینام، انرژی جنبشی واترپمپ و چند تجهیز دیگر را نیز تامین می‌نماید. حال اگر انرژی لازم واترپمپ تامین نشود گردش جریان آب به درستی انجام نشده و نتیجه آن بالا رفتن بیش از حد دمای موتور شده و به اصطلاح موتور جوش خواهد آورد.

 

کاهش کنترل فرمان :


پمپ فرمان هیدرولیک دیگر تجهیزی است که وابستگی شدیدی به تسمه پروانه دارد و در صورت خرابی آن، کنترل راننده بر روی فرمان کاهش خواهد یافت.

 

درست کار نکردن سیستم تهویه و کولر :


از آنجا که تسمه دینام چرخش لازم برای کمپرسور تهویه مطبوع را فراهم می‌نماید لذا خرابی تسمه دینام منجر به مختل شدن عملکرد سیستم تهویه نیز خواهد شد.

 

صداهای غیر عادی :


صداهایی نظیر جیرجیر که از زیر کاپوت شنیده می‌شود می‌تواند ناشی از یک تسمه معیوب باشد.

 

زمان تعویض تسمه پروانه :

 


در صورت مشاهده هر یک از موارد فوق، تسمه را بازدید نموده و در صورت وجود خرابی، آن را تعویض نمایید. با وجود آنکه هزینه تعویض آن، چندان زیاد نبوده و جزء قطعات ارزان‌قیمت خودرو است ولیکن عدم تعویض به موقع آن، می‌تواند خسارات جبران‌ناپذیری را در پی داشته باشد.
پس به هیچ وجه این موضوع را پشت گوش نیاندازید. مهم‌ترین نکته در مورد این تسمه‌ها، بازدیدها و سرویس‌های دوره‌ای منظم است چرا که هیچ دستورالعمل کلی برای تعویض این تسمه‌ها وجود نداشته و هیچ سازنده‌ای تا به حال بیان نکرده است که مثلا تسمه دینام هر چند هزار کیلومتر تعویض شود.
در خصوص تسمه دینام، توجه به ویژگی‌های ظاهری آن بسیار مهم بوده و شما با بازدیدهای چشمی نیز می‌توانید پی به خرابی آن ببرید. به عنوان مثال چرب شدن تسمه، وجود ترک روی تسمه، شکستگی یا پارگی تسمه، خوردگی تسمه، ظهور خاصیت کشسانی در تسمه و … می‌توانند حاکی از خرابی تسمه باشد.

 

 

 

به اشتراک گذاری